พรุ่งนี้แปดโมงเช้า เวลาที่เยอรมัน หรือที่ไทยประมาณบ่ายสอง ฉันมีคลาสสอนออนไลน์เกี่ยวกับศิลปะที่ชื่อว่า Zentangle ตั้งใจมอบให้ผู้คนใกล้ตัวฉันบอกทุกคนว่า จะพาไปรู้จักครื่องมือเพื่อผ่อนคลายและได้ใช้เวลาอยู่กับตัวเอง #metime ผ่านการวาดผลงานศิลปะ ZIA : Zentangle Inspired Art ในหัวข้อ “วาดใจด้วยรัก” เป็นการพาวาดลายเส้นง่ายๆ ไม่มีพื้นฐานศิลปะก็วาดได้

Zentangle Inspired Art

 สิริรวมแล้วมีคนน่าจะมาเรียนกับฉันประมาณห้าคน ซึ่งล้วนแต่เป็นคนใกล้ตัว ก็ตามที่ฉันตั้งใจ ไม่มีคนแปลกหน้า ไม่มีคนหน้าใหม่ ใครที่ฉันไม่รู้จัก ก็นับเป็นการเปิดปีที่ดี อย่างน้อยฉันก็ได้ทำอย่างที่ตั้งใจ ระหว่างที่เตรียมการสอน ฉันก็ได้ทบทวนตัวเองเกี่ยวกับ Zentangle

ฉันไม่ใช่ CZT หรือ Certified Zentangle Teacher ซึ่งจะสามารถเปิดคอร์สสอน Zentangle ได้อย่างถูกลิขสิทธิ์ เพียงแต่ได้มีโอกาสเรียนกับครูเอ๋ ดร.อรุโณทัย ไชยช่วย ซึ่งเป็น CZT คนไทยคนแรก ฉันเลยต้องเลี่ยงมาใช้คำว่า ZIA – Zentangle Inspired Art ซึ่งมีรากฐานและแรงบันดาลใจจาก Zentangle ล้วนๆ เลย เหตุผลที่เลือกศิลปะแนวนี้มาสอน อาจจะด้วยเพราะการเริ่มต้นปีใหม่ หลายคนมองย้อนกลับไปปีเก่า แล้วอาจพบว่า ตัวเองทำอะไรผิด ทำอะไรพลาดไปหลายเรื่อง รวมทั้งตัวฉันเองด้วย ซึ่งหนึ่งในปรัชญาสำคัญของ Zentangle คือ No Mistake

จุดกำเนิด ประวัติที่มา Zentangle

ตอนเรียนกับครูเอ๋ ฉันต้องสอบจบด้วยการเขียนเล่าประวัติ Zentangle โดยที่ไม่ลอกจากที่ไหน ไม่ต้องถามเอไอ แต่ให้ใช้ความจำความเข้าใจจากสิ่งที่ครูเอ๋เล่าให้ฟัง ฉันเขียนไว้ในสมุดสอบจบว่า

“Zentangle มีจุดกำเนิดที่ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยคู่สามีภรรยาที่ชื่อ “ครูริก และ ครูมาเรีย” (Zen + Tangle) โดยครูริก – เป็นนักปฏิบัติภาวนา ศึกษาเกี่ยวกับพุทธเซน บางคนก็เรียกว่าเป็นพระ ครูมาเรีย – เป็นศิลปิน เป็นนักออกแบบลวดลายผ้า ตอนปี ค.ศ. 2004 ครูมาเรียนั่งทำงานออกแบบลวดลายผ้าอยู่ในสตูดิโอของเธอ ครูริกเข้ามาพูดคุยด้วย แต่ดูเหมือนครูมาเรียตกอยู่ในภวังค์ มีสมาธิจดจ่อกับงานที่ทำ จนไม่ได้สนใจครูริก ทำให้ครูริกรู้สึกว่า การที่ครูมาเรียทำงานนั้นเกิดภาวะสมาธิแบบเดียวกับที่เขาปฏิบัติภาวนา เขาถามครูมาเรียว่า เธอรู้ไหมว่า ฉันเข้าไปในสตูฯ และพยายามพูดคุยกับเธอ ครูมาเรียบอกว่าไม่รู้เลย เพราะเธอมัวแต่จดจ่อกับการออกแบบลวดลาย ทั้งสองคน จึงพูดคุยกันและออกเดินทางไปพักร้อน เพื่อค้นหาและออกแบบกระบวนการวาดลายเส้นที่ทำให้เกิดสมาธิ และได้มาเป็น  “Zentangle” นั่นเอง

ความหมาย “One stroke at a time” เป็นการวาดลายเส้นง่ายๆ ซ้ำๆ กัน ประกอบขึ้นมาเป็นงานศิลปะที่เป็นนามธรรม มักเป็นการวาดด้วยหมึกดำบนกระดาษขาว มีการวาด 8 ขั้นตอน เส้นพื้นฐานได้แก่ จุด เส้นตรง เส้นโค้ง เส้นโงทั่วๆ ไป เส้นโค้งตัวเอส หรือรูปทรงต่างๆ สรุปได้ว่า Zentangle คือ การวาดเส้นที่มีขั้นตอนให้ทำตาม”

Zentangle and I

นอกจากนั้น ฉันยังเขียนถึง Zentangle and I ไว้ว่า “พี่เอ๋ หรือครูเอ๋ ดร.อรุโณทัย ไชยช่วย คือผู้ที่นำพา Zentangle มาให้รู้จัก เรียนคอร์สแรกคือ 21 วัน 21 ลาย ทั้งท้าทายและน่าตื่นเต้น ทุกวันที่เรียน ได้สร้าง Commitment ได้สร้างชิ้นงาน ได้ชื่นชมตัวเอง แต่ละวันนำพาความสงบงามเงียบๆ ให้เกิดขึ้นในใจ รู้สึกเหมือนได้พบงานศิลปะที่ตอบโจทย์ของชีวิตที่ตามหามานาน จากความเชื่อที่ว่า เราวาดรูปไม่เป็น วาดไม่สวย ไม่สามารถสร้างสรรค์ผลงานได้ กลายเป็นความเชื่อใหม่ ทั้ง Unlearn, relearn และยังคง leaning บนความเชื่อที่ว่า ค่อยๆ ทำไป ทำทุกวัน จากหนึ่งเส้นกลายเป็นหนึ่งรูป one stroke at a time ก็จะเกิดเป็น ความสำเร็จ เราทุกคนสร้างศิลปะได้ และความเชื่อนี้ก็แผ่ขยายไปยังคนใกล้ตัว คนรอบข้าง อยากผลักดัน สร้างแรงบันดาลใจให้ทุกคนหาเวลาให้ตัวเอง อยู่กับตัวเอง มีสมาธิ มีความจดจ่อให้แต่ละวันได้ทำอะไรสำเร็จ แม้เพียงเล็กน้อยแต่ยิ่งใหญ่ในใจเรา”

Zentangle Method

ที่สำคัญ หากต้องการสร้าง Zentangle จะต้องมีอุปกรณ์คือ กระดาษสี่เหลี่ยมขนาดเท่าไหร่ก็ได้ ควรหนา 190 แกรมขึ้นไป (ปกติจะมีกระดาษเฉพาะเลย) ปากกาตัดเส้นขนาด 0.1 และ 0.8 ดินสอง2B และที่แรเงาหรือคัตตอนบัด และจะต้องทำตาม 8 ขั้นตอน ซึ่งเรียกว่า Zentangle Method อันได้แก่

1. Gratitude & Appreciation ดูอุปกรณ์ ชื่นชม ขอบคุณอุปกรรณ์และคนรอบตัว
2. Corner Dots หยิบดินสอขึ้นมา จุดสี่จุดตามมุมกระดาษ
3. Border ลากกรอบเชื่อมจุดสี่จุด
4. String การโยนเชือกลงไป หรือเริ่มเส้นแรก รวมทั้งการเลือกลายก่อน
5. Tangle การวาดลวดลายลงไปเรื่อยๆ จนพอใจหรือหมดกระดาษ
6. Shade การแรเงา
7. Initial & Sign การเซ็นชื่อตัวเอง
8. Appreciate again การชื่นชมผลงานตัวเอง

Life is no mistake

ฉันวาด Zentangle เป็นประจำพอๆ กับวาดมันดาลา รวมแล้วก็ประมาณสองปี ตั้งใจว่าหากมีโอกาสเก็บเงิน ฉันจะต้องไปลงเรียนเพื่อเป็น CZT ให้ได้เพื่อเข้าใจปรัชญาอย่างลึกซึ้งถึงแก่น นอกเหนือไปจากการลงมือทำที่ทำให้เข้าใจและมีประสบการณ์ด้วยตัวเอง โดยเฉพาะปรัชญาสำคัญ No Mistake นั่นทำให้ทำไมนักวาดลายเซนแทงเกิ้ลจึงต้องใช้ปากกาไม่ใช้ดินสอ เพราะเราจะไม่ลบความผิดพลาดของตัวเอง เพราะในชีวิตจริงก็เช่นกัน เมื่อเราทำผิด เราไม่สามารถลบได้ เราไม่สามารถแก้ไขอดีตได้ เมื่อผิดแต่ก็ยังต้องไปต่อ ที่ทำได้คือการแก้ไข ก็เหมือนกับลากเส้นผิด เส้นอาจจะบิดเบี้ยว เราก็ต้องหาวิธีแก้เส้น ต่อยอด สร้างลายต่อไป เราจะไม่ขยำกระดาษทิ้ง การฝึกวาดเซนแทงเกิลจะช่วยให้เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับมุมมองนี้

และที่สำคัญที่สุด คือเราจะไม่ตัดสินตัวเองว่าแย่ว่าผิด ข้อนี้ช่วยได้จริงๆ ผิดก็ทำใหม่ไง ผิดก็หาทางแก้ ไม่ใช่เรื่องใหญ่โต เราทำผิดกันได้ทุกคนนั่นแหละ เราให้อภัยตัวเองได้ และเมื่อทำจบลง ต่อให้มีเส้นที่ผิดพลาด แต่พอมองภาพรวม เราจะเห็นภาพที่น่าทึ่ง น่าชื่นชม เส้นเบี้ยวๆ ตรงนั้น มันต่อยอดกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของความสวยงาม ไม่ต่างจากชีวิตเราหรอก ต่อให้มันบิดเบี้ยว แหว่งเว้าไปบ้าง มันก็คือชีวิตเรา ชีวิตที่เรารัก ทุกเส้นหรือทุกเหตุการณ์ก็คือองค์ประกอบที่ทำให้ชีวิตเป็นชีวิตเราอย่างทุกวันนี้

ครูริกและมาเรียกล่าวถึงเรื่องนี้ไว้ว่า “In the Zentangle method, we say there are no mistakes. If a lines goesin a direction you didn’t intend, you just make it part of the pattern.” การฝึกวาดเซนแทงเกิ้ลโดยใช้ปากกา และไม่ใช้ยางลบ ก็คือฝึกใจ ฝึกสติ ฝึกตัวเองให้ยอมรับทุกสิ่งที่เกิดขึ้น ต่อให้ผิดพลาดก็แก้ไขแล้วไปต่อ แค่นั้นเอง

สนใจเรียนหรือพูดคุยสอบถามเกี่ยวกับประโยชน์ของการลงมือทำศิลปะสมาธิ ทั้งมันดาลา เซนแทงเกิ้ล นอยโรอาร์ท และอื่นๆ ทั้งเพื่อผ่อนคลาย ฝึกสมาธิ ฝึกสติ หรืออยากเปิดไพ่เป็นไกด์ไลน์นำทางชีวิต ติดต่อได้ที่ไลน์ไอดี ammduang or whatsapp +66819054050 หรือว่างๆ ฝากไปชมคลิปหรือไอจี @kamondala และติ๊กต่อก @Kamondala มีศิลปะสมาธิหลายๆ แบบที่เราสามารถเรียนรู้และลองฝึกทำด้วยตัวเอง

เปิดคอร์สมันดาล่า เรียนแบบตัวต่อตัว/กลุ่ม
เรียนออนไลน์ผ่านโปรแกรม Zoom
สนใจสอบถามรายละเอียด ไลน์ไอดี ammduang หรือ whatsapp +66819054050
IG @Kamondala
TIKTOK @Kamondala

หรือทดลองวาดตามได้ที่ https://www.youtube.com/@ammperbey