เมื่อวานนี้ ฉันมีโอกาสได้แบ่งปัน มันดาลา ให้นักจิตวิทยาคลินิกท่านหนึ่ง ซึ่งช่วยยืนยันความคิดเดิมที่ว่ามันดาลานั้น เหมาะกับทุกเพศ ทุกวัยจริงๆ การพูดคุยของเรา นำไปสู่ความสนใจของฉันเกี่ยวกับการนำมันดาลาไปใช้กับวัยรุ่น เพราะวัยรุ่นเป็นช่วงวัยแห่งที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งด้านร่างกายภายนอกและภายในจากระดับฮอร์โมนต่างๆ  รวมทั้งด้านจิตใจ การแสวงหาตัวตนและการยอมรับจากสังคม ฉันนั่งอ่านนั่งค้นคว้าเพิ่มเติมแล้วพบเหตุผลที่ยืนยันว่า มันดาลาเป็นเครื่องมือที่เหมาะสำหรับนำไปใช้ประคองใจ ในวัยและวันที่ว้าวุ่นสับสน

1. เป็น “พื้นที่ปลอดภัย” ที่ไม่ต้องถูกตัดสิน

วัยรุ่นมักรู้สึกว่าถูกจับจ้องและตัดสินจากสังคมตลอดเวลา มันดาลาไม่มีคำว่า “ผิด” หรือ “ถูก” การเลือกใช้สีและลายเส้นเป็นอิสระโดยสมบูรณ์ ช่วยให้เขารู้สึกผ่อนคลายจากความกดดันรอบข้าง

2. จัดระเบียบ “ความวุ่นวาย” ในสมอง

สภาวะฮอร์โมนพลุ่งพล่านทำให้ความคิดของวัยรุ่นมักจะกระจัดกระจาย ภาพที่มีจุดศูนย์กลางชัดเจนจะช่วย “ลาก” ความคิดที่ฟุ้งซ่านให้กลับมารวมกันที่จุดเดียว สร้างระเบียบในใจให้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ

3. ฝึกสมาธิแบบ “ไม่บังคับ” (Passive Meditation)

การจะให้วัยรุ่นนั่งสมาธินิ่งๆ เป็นเรื่องยาก แต่มันดาลาคือการทำสมาธิผ่านการเคลื่อนไหว (Active Mindfulness) ซึ่งจะช่วยให้พวกเขาจดจ่ออยู่กับกระดาษ ปากกา ดินสอ รูปร่าง สีสัน ซึ่งช่วยลดความว้าวุ่นใจได้ดีกว่าการให้นั่งหลับตานิ่งๆ

4. เครื่องมือระบายอารมณ์ (Emotional Outlet)

ในวัยที่พูดความรู้สึกไม่เก่ง หรือไม่อยากเล่าให้ผู้ใหญ่ฟัง สีที่เขาเลือกใช้จะทำหน้าที่เป็น “เสียง” ระบายความโกรธ ความเศร้า หรือความสับสนออกมา เป็นการดูแลอารมณ์และความรู้สึกที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์

5. พัฒนาการรู้จักตนเอง (Self-Identity)

การสร้างสรรค์ศิลปะมันดาลา สะท้อนถึงการค้นหา “จุดศูนย์กลาง” ของตัวเอง วัยรุ่นจะเริ่มเห็นสไตล์ ความชอบ และตัวตนของตัวเองผ่านผลงาน ซึ่งช่วยสร้างความมั่นใจในเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากคนอื่น เมื่อเขาลงมือทำไปเรื่อยๆ เขาจะพบเองว่า ผลงานของเขาซึ่งคือตัวตนของเขาเองนั้น ไม่จำเป็นต้องเหมือนใคร

6. ลดพฤติกรรมหุนหันพลันแล่น (Impulse Control)

การระบายสีหรือการลงมือทำภาพในรูปแบบต่างๆ ที่มักจะต้องละเอียดและต้องใช้ความระมัดระวัง ช่วยฝึกให้วัยรุ่นช้าลง (Slow down) ใจเย็นลง จึงเป็นเครื่องมืออันแยบยลที่อาจช่วยพัฒนาความอดทนและการยั้งคิดก่อนลงมือทำ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในการยับยั้งพฤติกรรมเสี่ยงต่างๆ

7. บรรเทาความเครียดจากการเรียนและโซเชียล

แทนการเสพสื่อและสไลด์หน้าจอไปเรื่อยๆ โดยไม่มีจุดหมายที่วัยรุ่นอาจคิดว่า ช่วยลดความเครียด ทั้งที่จริงอาจทำให้เครียดกว่าเดิม งานศิลปะนี้ช่วยให้สมองเข้าสู่สภาวะ “Alpha State” หรือสภาวะผ่อนคลายเชิงลึก ช่วยให้สมองได้พักผ่อนจากการรับข้อมูลที่ล้นเกิน (Information Overload) จากโลกออนไลน์และบทเรียนที่หนักหน่วง

8. เพิ่มความภูมิใจในตนเอง (Self-Esteem)

เมื่อภาพมันดาลาที่ซับซ้อนเสร็จสมบูรณ์ วัยรุ่นจะรู้สึกถึง “ความสำเร็จ” (Sense of Achievement) เล็กๆ ที่จับต้องได้ ความรู้สึกว่า “ฉันทำได้” นี้เป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นในตัวเอง ความภาคภูมิใจในตนเอง ทำให้ไม่ต้องไปดิ้นรนมองหา “บุคคลต้นแบบ” หรือ “ทดลองทำ” ในสิ่งที่อาจก่อให้เกิดอันตรายได้

9. เชื่อมโยงสมองซีกซ้ายและขวา

วัยรุ่นมักใช้สมองซีกขวาด้านอารมณ์นำหน้า การลงมือทำมันดาลาที่ต้องใช้ทั้งสมองซีกขวาด้านจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ ไปพร้อมๆ กับการคำนวณสัดส่วนหรือความสมมาตรซึ่งเป็นสมองซีกซ้าย ช่วยให้สมองทั้งสองซีกทำงานประสานกันได้สมดุลขึ้น

10. เป็นกิจกรรม “ตัดขาดโลกภายนอก” (Digital Detox)

ในยุคที่วัยรุ่นติดหน้าจอ มันดาลาจะช่วยดึงเขากลับมาสู่โลกแห่งความเป็นจริงและการสัมผัสทางกายภาพ ไม่ว่าจะเป็นกระดาษ ปากกา สี ช่วยให้ระบบประสาทได้พักจากการกระตุ้นของแสงสีฟ้าและยอดไลก์ที่ไม่อาจเติมได้เต็ม แต่การลงมือทำ มันดาลา ที่ส่วนใหญ่เป็นภาพวงกลม จะช่วยทำให้เขารู้สึกสมบูรณ์ขึ้นทีละนิดๆ

มันดาลาไม่ได้ฮีลใจวัยรุ่นจากการคิดเองเออเอง แต่มีงานวิจัยหลายชิ้นที่ยืนยันว่าการระบายสีหรือลงมือทำกิจกรรมมันดาลาไม่ใช่แค่การสร้างความบันเทิงหรือแค่ผ่อนคลายเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการดูแลใจและอารมณ์ความรู้สึกรวมทั้งพฤติกรรมของวัยรุ่นได้อย่างเป็นรูปธรรม

1. ด้านการลดความวิตกกังวลในวัยรุ่น

ชื่องานวิจัย: The Effect of Mandala Coloring on Anxiety in Adolescents (2017)

เจ้าของงาน: Flett, P. R., Lie, C., Riessen, A. K., Thompson, N. M., & Hayne, H. แห่ง University of Otago, New Zealand

งานวิจัยนี้พบว่าการระบายสีมันดาลาช่วยลดระดับความวิตกกังวลในกลุ่มตัวอย่างวัยรุ่นได้อย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับการระบายสีลงบนกระดาษเปล่า ช่วยให้จิตใจเข้าสู่สภาวะสงบและมีสมาธิมากขึ้น

2. ด้านการเพิ่มสมาธิและจดจ่อในเด็ก (ADHD) (2018)

ชื่องานวิจัย: Effectiveness of Mandala Coloring Therapy on Attention Span among Children with ADHD

เจ้าของงาน: S. Malathi & R. Jothi แห่ง Saveetha University, India

การศึกษาพบว่าการใช้ศิลปะบำบัดด้วยมันดาลาส่งผลบวกต่อช่วงความสนใจ (Attention Span) ของเด็กที่มีภาวะสมาธิสั้น ช่วยให้เด็กสามารถควบคุมกล้ามเนื้อมัดเล็กและจดจ่อกับงานที่อยู่ตรงหน้าได้นานขึ้น

3. ด้านการจัดการอารมณ์และลดความเครียด (ในวัยเรียน) (2021)

ชื่องานวิจัย: The Impact of Mandala Drawing on Subjective Well-being and Anxiety of University Students (ใช้ได้กับวัยรุ่นตอนปลาย)

เจ้าของงาน: Babatunde, A. O., et al. แห่ง Journal of Psychology and Psychotherapy

งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าการวาดมันดาลาส่งเสริม “Well-being” หรือภาวะสุขภาวะทางจิตใจที่ดี ลดความเครียดสะสมจากการเรียน และเป็นเครื่องมือในการเยียวยาอารมณ์ที่ได้ผลเร็ว

4. งานวิจัยในไทย: ด้านการพัฒนาสมาธิ (2019)

ชื่องานวิจัย: ผลของการจัดกิจกรรมวาดภาพระบายสีแผ่นภาพมันดาลาที่มีต่อสมาธิของเด็กปฐมวัย

เจ้าของงาน: จินตนา ผดุงธรรม และคณะ แห่ง มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

ผู้ทำวิจัยพบว่าเด็กที่ทำกิจกรรมมันดาลามีคะแนนพฤติกรรมด้านสมาธิสูงขึ้นอย่างชัดเจน มีความนิ่ง และมีความอดทนต่อการทำงานที่ซับซ้อนได้ดีขึ้น

5. ด้านการลดภาวะซึมเศร้าและความเครียดในวัยรุ่นกลุ่มเสี่ยง (2016)

ชื่องานวิจัย: Art Therapy with Mandalas: A Case Study of Emotional Regulation in At-Risk Youth

เจ้าของงาน: L. P. Jacobson แห่ง Lesley University, USA

การวิจัยเชิงคุณภาพนี้พบว่ามันดาลาช่วยให้วัยรุ่นกลุ่มเสี่ยงสามารถจัดการกับอารมณ์ที่รุนแรงได้ดีขึ้น (Emotional Regulation) และใช้เป็นช่องทางสื่อสารความรู้สึกที่เจ็บปวดออกมาเป็นรูปธรรม

ฉันรู้ว่า การจะให้วัยรุ่นมานั่งระบายสีหรือลงมือทำ มันดาลา นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ฉันก็คิดว่า พอจะมีกลอุบายที่แยบยลอยู่บ้าง โดยที่ห้าม “บังคับ” เด็ดขาด สิ่งสำคัญคือ การลงมือทำให้เห็นเป็นตัวอย่าง หรือชวนพูดคุยถึงความภาคภูมิใจของผู้ปกครองเองที่แม้ไม่มีทักษะศิลปะก็สามารถลงมือทำงานศิลปะ มันดาลา ได้ ถามเขาว่า สวยไหม และค่อยๆ ชักชวนให้เขาลงมือทำ และอย่าลืม วางอุปกรณ์ต่างๆ ทั้งกระดาษ ปากกา ดินสอ สีต่างๆ ไว้ในที่ที่เขามองเห็นได้ง่าย ในวันที่เขาเบื่อ สับสน เครียด กังวลใจ เขาอาจจะหยิบภาพมันดาลาขึ้นมานั่งระบายสี หรือกระดาษเปล่าๆ ขึ้นมาขีดเขียน ในบางวันที่ได้ใช้เวลาร่วมกันก็ชวนเขาลงมือทำไปพร้อมๆ กันโดยไม่ต้องชวนคุยแต่ปล่อยให้ความเงียบและ มันดาลา ทำหน้าที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ เป็นการฮีลใจดูแลกันและกันโดยที่ไม่ต้องพูดอะไรเลย

เปิดคอร์สมันดาล่า เรียนแบบตัวต่อตัว/กลุ่ม
เรียนออนไลน์ผ่านโปรแกรม Zoom
สนใจสอบถามรายละเอียด ไลน์ไอดี ammduang หรือ whatsapp +66819054050
IG @Kamondala
TIKTOK @Kamondala

หรือทดลองวาดตามได้ที่ https://www.youtube.com/@ammperbey